اطلاع رسانی تخصصی جهت آکواریوم و ماهی

وبلاگ تخصیصی ماهیان آکواریومی

رد خطر ماهی قرمز به انسان توسط دکتر کاظم عبدی - مديركل دفتر بهداشت و مبارزه با بيماري‌هاي آبزيان ایر

ماهي قرمز يا حوض(Carassius auratus)كه يكي از زيباترين و اولين ماهياني است كه به دست بشر اهلي شده است، جزو خانواده كپور ماهيان (Cyprinidac)بوده و قدمت آن به بيش از1600 سال قبل و به چين مي‌رسد.در زمان امپراطوري تانگ(618-907) اصلاح نژاد و در زمان امپراطوري سانگ در استخر پرورش داده شد، در سال 1502 اين ماهي زيبا به ژاپن و سپس به اروپا(1611) آمريكاي شمالي (1850) و تمامي نقاط دنيا معرفي شد و هم‌اكنون داراي بيش از يكصد واريته مختلف زيبا از اين ماهي وجود دارد.

به گزارش خبرنگار دامپروري خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، چيني‌ها اين ماهي را براي افزايش بركت زندگي و توليد به مزارع برنج وارد مي‌كردند و اروپايي‌ها آن را تا سال‌ها به‌عنوان يك كادوي گران قيمت به سران كشورها و مقامات داده و تا قرن هفدهم آن را نمادي از ثروت مي‌دانستند و به‌عنوان كادوي عروسي به همسران خود تقديم مي‌كردند و البته ايرانيان نيز به‌دليل رنگ زيباي قرمز آن (نماد ايرانيان) آن را به عنوان نماد شادي، سرزندگي و بركت در زندگي وارد سفره‌هاي هفت سين خود كردند.

دكتر كاظم عبدي ـ مديركل دفتر بهداشت و مبارزه با بيماري‌هاي آبزيان در گفت‌وگو با خبرنگار ايسنا درباره اهميت ماهيان زينتي اظهار كرد:ماهيان زينتي به ماهيان زيبا و رنگارنگي گفته مي‌شود كه ارزش آنها به دليل زيبايي اشكال و رنگ‌هاي خيره‌كننده آنها است و اين ماهيان را به دو دسته ماهيان زينتي آب شيرين و آب شور تقسيم مي‌كنند.

وي افزود: 98 درصد ماهيان زينتي آب شيرين به صورت مصنوعي تكثير و پرورش يافته و تنها دو درصد آنها از منابع طبيعي صيد مي‌شوند، در حالي كه در ماهيان آب شور اين روند معكوس بوده و 90درصد آنها از منابع وحشي صيد مي‌گردند.

او اضافه كرد: براساس گزارشات (2004) FAO بيش از 180 كشور در جهان در امر صادرات و واردات اين ماهيان فعاليت داشته و ارزش مبادلات جهاني آن بيش از 411/244 ميليون دلار و كل جابه‌جايي آنها نيز در دنيا بيش از 34 ميليون تن است.

اولين‌بار در سال 1320 اين ماهيان وارد ايران شدند و بنا به دلايل مختلف به سرعت در كشور روند تكثير و پرورش آنها گسترش يافت و اين ماهيان به‌دليل زيبايي، ايجاد نشاط و شادابي در بين خانواده‌ها كرده و همچين باعث آرامش روحي و رواني در افراد جامعه مي‌شوند، به‌طوري كه 15 دقيقه تماشاي آكواريم باعث ايجاد آرامش روحي و رواني به مدت 48 ساعت مي‌شود.

عبدي خاطرنشان كرد: تكثير و پرورش اين ماهيان اشتغال‌زايي بالايي داشته و هر 50 هزار قطعه آنها مي‌تواند تا 15 نفر اشتغالزايي مستقيم و غير مستقيم ايجاد كند.

مديركل دفتر بهداشت و مبارزه با بيماري‌هاي آبزيان به مخاطرات بهداشتي ماهي قرمز اشاره كرد و گفت: سازمان دامپزشكي كشور به‌عنوان متولي بهداشت دام واز جمله آبزيان در كشور، در صورت رعايت ضوابط بهداشتي و رفاه اين حيوانات موافق عرضه‌ ماهيان قرمز در ايام عيد نوروز است چراكه بسياري از افراد جامعه و از جمله كودكان اولين تجربه برخورد خود با حيوانات را از اين طريق به‌دست مي‌آورند.

وي ادامه داد: متاسفانه هر ساله با نزديك شدن ايام نوروز افرادي غير مرتبط با مراجع ذي‌صلاح با ارائه اطلاعات ناصحيح اقدام به ايجاد تشويش اذهان عمومي كرده و در اين بين رسانه‌هاي جمعي نيز به جاي اطلاع‌رساني صحيح از طريق مراجع ذي‌صلاح بهداشتي (سازمان دامپزشكي كشور) و توليدي (سازان شيلات ايران) به اين امر دامن مي‌زند و با ذكر آلوده بودن اين ماهيان زيبا به بيماري‌هايي نظير پسوريازيس، سالمونلا، سل ماهي و ... باعث وارد آمدن خسارات متعدد به پرورش‌دهندگان ماهيان زينتي مي‌شدند.

عبدي اضافه كرد: براساس اطلاع‌رساني‌هاي سازمان دامپزشكي كشور ماهيان قرمز توليدي در مراكز تكثير و پرورش ماهيان زينتي كشور تحت نظارت و پايش مستمر بوده و تاكنون بيماري‌هاي خطرناكي كه بتواند از اين حيوانات خودنسرد به انسان (به عنوان موجود خونگرم) منتقل شود گزارش نشده و در صورت رعايت مسائل بهداشتي در برخورد با اين حيوانات، مخاطره‌اي سلامت انسان را تهديد نخواهد كرد.

لازم به ذكر است كه بيماري پسوريازيس(Psoriasis)انساني يك بيماري پوستي اتوايميون(خودايمني مرتبط با سيستم ايمني بدن) بوده كه عواملي از قبيل وراثت، روحي (استرس)، صدمات فيزيكي به پوست، داروها (نظير ليتيوم و داروهاي ضد مالاريا و تركيبات يد و ...) و نور آفتاب باعث تشديد آن مي‌شوند و هيچ ارتباطي با ماهي ندارد و حتي مصرف روغن ماهي بعنوان يكي از راه‌هاي كنترل اين بيماري (بدليل دارا بودن امگا ـ 3 موثر بر بيماري‌هاي التهابي و اتويمون) است.

عبدي با بيان اينكه ماهيان فاقد هرگونه باكتري سالمونلا و اشريشياكلي هستند، ادامه داد: در ماهيان زنده اين باكتري‌ها اهميتي ندارند و اين باكتري‌ها تنها در فرآورده‌هاي شيلاتي داراي اهميت بوده و در صورت مشاهده و جداسازي دليل بر آلودگي فرآورده‌ توسط فاضلاب انساني به صورت مستقيم (عدم رعايت بهداشت فردي توسط كاركنان فرآوري كننده غذا) يا غير مستقيم (استفاده از آب آلوده به فاضلاب انساني جهت فرآوري مواد غذايي) است.

او افزود: سل ماهي يا مايكوبا كتريوزيس(Mycobacteriosis or fish tuberculosis) نيز عمدتا در اثر سه گونه مشهور مايكوباكتريوم مارينوم (M.marinum) فورچوتيتوم (M.fortuitum) و چلوني (M.chelonae) ايجاد و تا به حال گزارش مستدلي از وقوع اين بيماري در ماهيان قرمز پرورشي ايران وجود ندارد و در صورت رعايت مسائل بهداشتي مخاطره ناشي از آن ناچيز است.

مديركل دفتر بهداشت و مبارزه با بيماري‌هاي آبزيان تصريح كرد: به‌طور كلي بايستي اعلام كرد كه هيچ بيماري ويروسي قابل انتقال بين ماهيان وانسان تا به حال گزارش نشده(بدليل ماهيت خونسرد بودن ماهيان) و در صورت رعايت مسائل بهداشتي مخاطرات ناشي از ساير بيماري‌هاي باكتريايي، انگلي و قارچي نيز از بين رفته و يا كاهش مي‌يابد.

وي با بيان اينكه سازمان دامپزشكي كشور در سال جاري جهت ارتقاي سطح بهداشتي جامعه و همچنين حمايت از توليد بهداشتي مواردي را به اجرا گذشته است، تهيه و ارسال دستورالعمل كنترل بهداشتي مراكز تكثير و پرورش ماهي قرمز را يكي از اين موارد دانست و افزود:

بر اين اساس كارشناسان دامپزشكي آبزيان استان‌ها اقدام به نمونه برداري ويروسي (جهت تشخيص بيماري‌ ويرمي بهاره كپورماهيان يا SVC)، باكتريايي (كليه باكتري‌ها و از جمله مايكوباتريوم‌ها و آئروموناس،انگلي (و از جمله بيماري‌ بلكه سفيد، كريپتوسپوريديوم و ژيارديا) و قارچي (از جمله سندروم قرحه‌اي واگير يا EUS) از كليه مراكز تكثير و پرورش ماهي قرمز در كشور كرده و در صورت رديابي هرگونه آلودگي بسته به ماهيت بيماري اقدام به قرنطينه، كنترل، پيشگيري، درمان و يا معدوم سازي واحدهاي آلوده مي‌كنند.

او ادامه داد: هدف از اجراي اين طرح جلوگيري از بروز بيماري‌هاي عفوني (بومي و غير بومي) به منظور حفظ و ارتقاي سلامت آبزيان، جلوگيري از انتقال احتمالي بيماري‌هاي مشترك آبزيان به منظور حفظ سلامت جمعيت انساني، بررسي و شناسايي كانون‌هاي آلودگي در كشور و كمك به رشد و توسعه اقتصادي و تداوم توليد بهداشتي پايدار است.

وي همكاري با شهرداري‌ها جهت ساماندهي وعرضه‌ ماهي قرمز در ميادين ميوه و تره‌بار براساس ضوابط بهداشتي سازمان، افزايش نظارت‌ها براماكن عرضه مجاز آبزيان(آكواريوم داران و مراكز ميوه و تره‌بار)، صدور گواهي بهداشتي و حمل براي مراكز تكثير و پرورش ماهي قرمز وآموزش و اطلاع رساني عمومي از طريق نصب پلاكاردها، تهيه بروشور و صدور اطلاعيه‌هاي بهداشتي را نيز برخي ديگر از اقدامات اين سازمان در زمينه ماهيان قرمز ذكر كرد و گفت: در نهايت بايستي اعلام كرد كه شيشه عمر ماهيان دست ما است و بايستي در طول نگهداري آنها مسائل مربوط به رفاه و بهداشت اين آبزيان را رعايت كنيم.

اوافزود: سازمان دامپزشكي كشور به هموطنان توصيه مي‌كند كه جهت خريد و نگهداري ماهي قرمز به نكاتي همچون تهيه ماهي قرمز از مراكز معتبر و تحت نظارت و كنترل شهرداري و دامپزشكي، خودداري كردن از خريد ماهي از فروشندگاني كه ماهي‌ها را به صورت متراكم و در محل و در شرايط نامناسب بهداشتي و زيستي (از قبيل شرايط نامناسب اكسيژن و دمايي آب) نگهداري مي‌كنند، توجه كنند.

عبدي اضافه كرد: بايد دقت كرد كه ماهي قرمز داراي ظاهر و تحرك مناسب و شناي متعادل باشد و مردم از خريد ماهياني كه علائمي همچون باله‌ها به صورت ناخورده و جمع شده درآمده باشند، در اطراف دهان يا سطح بدن لكه‌هاي پنبه مانند مشاهده شود، روي سطح بدن، زخم يا لكه‌هاي سفيد متمايل به خاكستري يا قرمز مشاهده گردد يا آنكه بدن رنگ پريده و لكه لكه شده باشد، لبه باله‌ها خورده و سائيده شده باشد، ماهي بي‌قرار بوده و بدون آنكه در يكجا قرار گيرد، پيوسته بدن خود را به اطراف بمالد و چشم‌ها به صورت يكطرفه يا دوطرفه بيرون زده باشد، خودداري كنند.

او تاكيد كرد: بايد در نگهداري طولاني مدت ماهيان قرمز مثلا در خانه و كنار سفره‌هاي هفت سين مقدار آب مورد نياز هر قطعه ماهي انگشت قد حداقل يك ليتر منظور شود وشستشوي دوره‌اي آكواريوم و ضد عفوني و گندزدايي آنها با محلول‌هاي نمك طعام(سي‌گرم در ليتر به مدت ده دقيقه) تركيبات آمونيوم 4 تايي به مقدار 1-0/1 گرم در ليتر آب به مدت 1-5 دقيقه و يا تركيبات يده به مقدار 200 ميلي‌گرم در ليتر آب به مدت ده ثانيه (مواد براي ضد عفوني آكواريوم بوده و براي ماهي خطرناك است.

مديركل دفتر بهداشت و مبارزه با بيماري‌هاي آبزيان، استفاده از دستكش به خصوص براي افراد حساس و داراي سوابق آلرژي، شستشوي كامل دست‌ها با آب و صابون بعد از هر بار دست زدن به آب يا ماهيان زينتي، جلوگيري از دست زدن كودكان به ماهيان و آموزش بهداشت فردي به آنها و عدم دستمالي چشم، صورت و دهان بعد از كار با آكواريوم، نگهداري مناسب غذاهاي ماهيان آكواريومي در جاهاي خنك و تاريك و خشك در ظروف كاملا در بسته و رعايت تاريخ مصرف براي اين مواد غذايي رابراي استفاده كنندگان از ماهيان زينتي عنوان كرد و ادامه داد: ماهي قرمز بايد با غذاهاي كم پروتئين و سرشار از كربوهيدارت تغذيه شوند و بهتر است كه غذا در سطح آب شناور بماند و غذادهي بايستي يك يا حداكثر دو بار در روز و به اندازه‌اي باشد كه در مدت يك تا دو دقيقه مصرف شود.

عبدي رعايت دوره‌اي حداقل سه هفته‌اي براي ماهيان جديدالورود در يك آكواريم جداگانه، جداسازي تمامي موارد اختلال و بيماري از ساير ماهيان و طي دوره‌ي زماني براي آنها، مراجعه به دامپزشك در صورت بروز هر نوع علائم و ناراحتي در ماهيان آكواريومي، مراجعه به پزشك در صورت بروز هر نوع علائم و ناراحتي‌هاي پوستي را نيز توصيه كرد.

وي در پايان خاطرنشان كرد: آب‌ مورد استفاده به اين منظور بايد بهداشتي بوده و در مورد آب‌هاي شرب شبكه آبرساني شهري بايد يا كلرزدايي شود يا جهت تعادل گازها و خروج كلر قبل از مصرف حداقل به مدت 48 ساعت در ظروفي دهان گشاد نگهداري و ذخيره شود.

منبع خبر: ایسنا

+ نوشته شده در  ساعت   توسط ناصر  |